Szkolnictwo panujące w kraju z południa Europy nie plasuje się w czołówce wszelkich rankingów, choć i tak system edukacji w Hiszpanii zdecydowanie poprawił swój obecny kształt w porównaniu z połową ubiegłego wieku.

W ostatnich 25 latach system edukacji w Hiszpanii uległ zdecydowanej poprawie, a to za sprawą przeznaczenia większych środków na reformę szkolnictwa. Badanie PISA z 2015 roku wykazało, że hiszpańscy uczniowie w dziedzinach matematyki i fizyki osiągnęli wynik powyżej średniej rankingu. W analizie uwzględniającej 70 pierwszych krajów, Hiszpania uplasowała się na 30. miejscu, ale znalazła się w ścisłej czołówce zestawienia uwzględniającego poczucie przynależności uczniów
do swojej szkoły.

Obecnie Ministerstwo Edukacji, Kultury i Sportu (Ministerio de Educación, Cultura y Deporte lub MECD) sprawuje odgórną władzę nad kształtem systemu edukacji w Hiszpanii. W jej obrębie panuje 17 regionów autonomicznych, które jednak oddzielnie podejmują decyzje względem własnych zasad co do wyglądu szkolnictwa, podobnie jak chociażby w Niemczech.

Struktura systemu edukacji w Hiszpanii:

  • 0-3 lat: przedszkole

  • 3-6 lat: zerówka

  • 6-12 lat: szkoła podstawowa (obowiązkowa)

  • 12-16 lat: E.S.O. (educacion secundaria, obowiązkowa)

  • 16-18 lat: Bachillerato Ciclos Formativos de Grado Medio

  • 18-21 lat: Uniwersytet 3-letni, Ciclos Formativos de Grado Superior

  • 18-22 lata: Uniwersytet 2-letni

Szeroki wybór szkół

Przyjęcie dziecka do szkoły państwowej uzależnione jest od miejsca zamieszkania, dlatego często wiąże się z decyzją rodziców o przeprowadzce. W niektórych regionach autonomicznych występuje nauka lokalnego języka, jak na przykład w Katalonii (kataloński), Galicji (galijski), Walencji (walencki) czy Kraju Basków (baskijski). Mimo to, w większości placówek, poza regionalną mową, uczniowie kształcą swoją znajomość Castellano, czyli ogólnokrajowego języka hiszpańskiego.

Wszystkie szkoły znacznie się od siebie różnią, zarówno wielkością i prestiżem, jak i zasadami działania. W przeważającej części stwarzają uczniom przyjazne do nauki i spędzania czasu środowisko, choć te z mniejszych regionów mogą odbiegać poziomem od szkół w większych miastach. Znaczenie w tym kontekście ma także występujący w niej język, co również ma istotny wpływ u rodziców, jeśli chodzi o wybór konkretnej placówki dla swojej pociechy.

Edukacja jest obowiązkowa

Zgodnie z Ley Orgánica de Educación, czyli prawnymi uwarunkowaniami, system edukacji w Hiszpanii zakłada obowiązkową naukę dla wszystkich dzieci i młodzieży w wieku od 6 do 16 lat. Składa się na to:

  • szkoła podstawowa (primaria), trwająca sześć lat

  • szkoła średnia (Educación Secundaria Obligatoria), trwająca cztery lata

Na koniec drugiego poziomu uczniowie otrzymują świadectwo osiągnięcia średniego wykształcenia, a także podstawowe szkolenie zawodowe na poziomie średnim.

Jeśli chodzi o koszty, system edukacji w Hiszpanii dla uczniów od poziomu przedszkola do wieku 18 lat nie przewidują żadnych opłat w związku z nauką. W niektórych regionach rodzice muszą uiszczać opłaty za książki, materiały szkolne czy inne zajęcia pozalekcyjne. Wszystko jest uzależnione od miejsca na mapie, w którym funkcjonuje szkoła.

Różne okresy wakacji

Podobnie jak w powyższym przypadku, długość przerwy letniej w Hiszpanii uzależniona jest od regionu autonomicznego. Znaczenie w tej kwestii ma również wybór szkoły, a także poziom,
na którym dziecko się znajduje. Na ogół w całym kraju rok szkolny rozpoczyna się w okolicach połowy września i trwa do połowy czerwca. Średnia krajowa w przypadku długości okresu wakacji trwa 11 tygodni, co sprawia, że kraj ten może poszczycić się jedną z najdłuższych letnich przerw w całej Europie.

W ciągu roku szkolnego uczniowie mogą też liczyć na około dwa tygodnie wolnego w okresie świąt Bożego Narodzenia, również dwa tygodnie w momencie nadejścia Wielkanocy, co w połączeniu z długim letnim odpoczynkiem daje naprawdę sporo czasu na relaks. Co więcej, uczniowie, którzy przechodzą z jednego poziomu nauki na drugi, na przykład ze szkoły podstawowej do szkoły średniej, mogą liczyć na dwa dodatkowe tygodnie przedłużenia wakacji.

Tydzień szkolny

Nie jest to niespodzianka – tygodniowy harmonogram zajęć w hiszpańskich szkołach jest uzależniony od regionu i konkretnej szkoły. Zazwyczaj dzienny rozkład zajęć przedstawia
się następująco:

  • 9:00-12:00 – lekcje

  • 12:00-15:00 – przerwa na lunch

  • 15:00-17:00 – lekcje

Lunch w Hiszpanii uważany jest za główny posiłek w ciągu dnia, dlatego przerwa na jego konsumpcję trwa aż trzy godziny. W niektórych szkołach dostępne są nieodpłatne posiłki, ale korzystając z tak długiej przerwy, niektórzy uczniowie wracają do domu, po czym ponownie pojawiają się w szkole. W większych miastach takich przerw może nie być lub występują zdecydowanie krótsze.

W szkole średniej czas spędzany przez uczniów w placówce edukacyjnej jest zazwyczaj dłuższy. System edukacji w Hiszpanii zakłada, że zajęcia na tym poziomie rozpoczynają się o godzinie 8:30
i kończą nawet o 17:30. W tym przypadku przerwa na lunch trwa 2-3 godziny, ale jednocześnie szkoły nie zapewniają w tym czasie opieki nad swoimi podopiecznymi, przez co rodzice często zmuszani są do ich odbierania lub sami uczniowie decydują się na udanie się na posiłek.

Szczególnie wyróżniająco w kontekście systemu edukacji w Hiszpanii przedstawia się temat prac domowych. Badania tamtejszego Ministerstwa Edukacji wykazały, że co piąty uczeń spędza ponad dwie godziny na odrabianiu zadań po zajęciach lekcyjnych, co w 2016 roku niemal doprowadziło do strajku domowego w wykonaniu rodziców. System edukacji w Hiszpanii zakłada jednak, aby już
w przedszkolu dostawały za zadanie wykonać prace domowe w ilości 10 minut, a z każdym kolejnym rokiem czas ten zostaje wydłużany.

Szkoła podstawowa

Szkoły podstawowe w Hiszpanii znane są jako escuelas lub colegios. Dzieci muszą rozpocząć edukację na tym poziomie w roku osiągnięcia 6. roku życia i uczęszczają do niej przez sześć następnych lat. Poziom ten składa się trzech dwuletnich cykli:

  • Pierwszy cykl: 6-8 lat

  • Drugi cykl: 8-10 lat

  • Trzeci cykl: 10-12 lat

System edukacji w Hiszpanii zakłada również częste, dokładne i skrupulatne ocenianie dzieci na podstawie ich wiedzy. We wszystkich szkołach panuje jednorodny system, który przedstawia
się następująco:

  • insufficient (IN): niedostateczny

  • suficiente (SU): dostateczny

  • bien (BI) – dobry

  • notable (NT) – bardzo dobry

  • sobresaliente (SB) – wzorowy

Szkoła średnia

Po ukończeniu szkoły podstawowej, uczniowie udają się do 4-letniej szkoły średniej (Educación Secundaria Obligatoria – ESO. System edukacji w Hiszpanii zakłada wybór jednej spośród trzech dostępnych form szkoły:

  • Szkoła państwowa (Instituto de Educación Secundaria),

  • Szkole prywatna (Colegio Privado)

  • Finansowana przez państwo instytucja prywatna (Colegio Concertado).

Etos pracy na tym poziomie nauki jest bardziej skupiony na projektach i konkretnych zadaniach, a także ciągłej ocenie faktów. W odróżnieniu od wcześniejszych etapów edukacji, szkoły średnie charakteryzują się zdecydowanie mniejszym naciskiem na wyniki i postępy w nauce, jednocześnie zapewniając wsparcie w każdej sytuacji.

Wśród przedmiotów nauczanych na tym poziomie wyróżnia się język hiszpański i literaturę, matematykę, geografię, historię, język obcy i wychowanie fizyczne, które są obowiązkowe. Opcjonalnie można wybrać muzykę, technologię, drugi język obcy i studia społeczne, natomiast po dwóch latach uczniowie mają możliwość skorzystania z bogatej oferty kursów, zawierającej nauki przyrodnicze, muzykę czy sztuki wizualne. Panuje tutaj dość zwarty system oceniania, a jeżeli uczeń nie zdobędzie odpowiednich stopni, może powtarzać rok, ale nie więcej, niż dwa razy.